sluit

Stuur door

NB: De ingevoerde informatie wordt NIET door ons bewaard voor commerciële doeleinden, maar uitsluitend gebruikt voor het versturen van dit mailtje.

Begrijpend leesproces

In deze rubriek vindt u informatie over elementen en vaardigheden die een rol spelen in het begrijpend leessproces

Elementen in het begrijpend leesproces
Volgens de huidige inzichten is begrijpend lezen een complex cognitief proces, waarbij een lezer continu schakelt tussen informatie in de tekst en zijn of haar eigen kennis. Tijdens dat proces wordt een mentale representatie of voorstelling van de tekst (in de literatuur bekend als ‘situation model’) opgebouwd, waarin die tekstuele informatie en eerder aanwezige kennis geïntegreerd zijn.

De vaardigheid in begrijpend lezen steunt op een aantal onderliggende vaardigheden en kennisaspecten, zoals vlot technisch kunnen lezen, beschikken over een voldoende woordenschat en ‘kennis van de wereld’ en het kunnen monitoren en sturen van het eigen leesproces. Het is echter niet zo dat beheersing van deze onderliggende vaardigheden ‘automatisch’ leidt tot begrip van allerlei teksten. Onderwijs in begrijpend lezen is dan ook iets anders dan een combinatie van technisch leesonderwijs, woordenschattraining en het aanleren van leesstrategieën. Bij effectief begrijpendleesonderwijs staat het samen lezen en bespreken van teksten centraal. In interactie met een docent of andere lezers over een tekst  ontwikkelen leerlingen de gewenste actieve leeshouding en hun monitorvaardigheden. Tegelijkertijd vindt via het lezen en bespreken van teksten uitbreiding van de taalvaardigheid en algemene kennisopbouw plaats. Zo ontstaat een cyclus waarbij leerlingen steeds langere en complexere teksten aankunnen en deze teksten ook op een steeds hoger niveau kunnen verwerken.

Zie verder:
- Overzichtsartikel: Effectief leesonderwijs nader bekeken. Technisch lezen, woordenschat en leesstrategieën in samenhang, Kees Vernooij, 2010 (bron: website taalpilots)
- SLO-brochure ‘Lezen in het basisonderwijs’
- Special van het tijdschrift Didactief over begrijpend lezen

Technisch lezen
Goed kunnen decoderen, vlot technisch kunnen lezen, is een eerste vereiste om een tekst te kunnen verwerken. Wanneer de technische leesvaardigheid onvoldoende is, kost het decoderen veel capaciteit van het werkgeheugen, waardoor er te weinig capaciteit overblijft voor hogere verwerkingsprocessen zoals het interpreteren van zinnen en het leggen van verbanden.

Een leerkracht of docent moet zicht hebben op de technisch leesvaardigheid van de leerling. Wanneer deze vaardigheid onvoldoende is moet aandacht besteed worden aan het remediëren of verder ontwikkelen van die vaardigheid. Ook is het van belang het technisch lezen te onderhouden in de bovenbouw van het basisonderwijs en in het voortgezet onderwijs.

Wel is er sprake van een afnemend verband tussen technisch leesvaardigheid en begrijpend leesvaardigheid met leeftijd of ontwikkeling; in het begin van de leesontwikkeling bepaalt de technisch leesvaardigheid in hoge mate de resultaten op begrijpend lezen, maar al snel nemen kennis van de wereld en woordenschat die bepalende invloed over.

Zie verder:
- Verhelpen van technische problemen bij begrijpend lezen


Woordenschat
Woorden zijn de kern van taal en teksten zijn opgebouwd uit woorden. Zonder begrip van die woorden dus ook geen tekstbegrip. De grote invloed van woordenschat op begrijpend lezen is inmiddels in vele onderzoeken aangetoond. Daarbij werd duidelijk dat er ook een omgekeerde relatie is: de woordenschat kan zich ontwikkelen door het lezen van teksten. Vanaf groep 4/5/6 in het basisonderwijs doen zich dan ook grote verschillen voor in de woordenschatontwikkeling bij kinderen: goede lezers breiden hun woordenschat flink uit, terwijl de woordenschat van zwakkere lezers achterblijft. Vanwege de wisselwerking tussen leesvaardigheid en woordenschat creëert dit voor de goede lezers een spiraal naar boven en voor de minder goede lezers een spiraal naar beneden (het  zgn. ‘Mattheüseffect’).

Zie verder: Woordenschatontwikkeling in het basisonderwijs- SLO

 

 

  • CED-Groep
  • Postbus 8639
  • 3009 AP
  • Rotterdam
  • tel: 010 4071 599